Skip to content
Brucknercasco

Frieda Gustavs & Lonelinoise

de componist

Frieda Gustavs

de symfonie

Bruckner No. 2

het ensemble

Lonelinoise

Zo 15 september, 15:00

Muziekgebouw, Amsterdam

de componist

Frieda Gustavs

Frieda groeide op, reizend tussen Amsterdam en Stralsund, een stadje aan de kust van de Oostzee. Haar Bachelor en Master Compositie behaalde ze aan het Conservatorium van Amsterdam. In 2018 nam ze deel aan een Erasmus-uitwisselingsprogramma en studeerde ze in Dresden aan de Musikhochschule. Haar ‘muzikale zijn’ kwam tot stand bij een koor, temidden van menselijke stemmen, haar dierbaarste instrumenten. Dat hoor je in haar koorwerken als ‘We’ve got a body’ en ‘HAN’.  Ze schreef vooruitstrevende en gelauwerde muziek voor o.a. het Opera Forward Festival en het Holland Festival. Haar inspiratie vindt zij in eeuwenoude polyfonie, in alles wat een stem heeft. Zo is zij gefascineerd door bijv. Mongoolse keelklanken en Bulgaarse vrouwenstemmen. Maar ook wereldmuziek en hedendaagse artiesten van elk genre hebben haar grote aandacht. Frieda ‘vertelt’ graag in haar stukken. Zij maakt gebruik van voor haar wezenlijke teksten en verhalen, ondersteunt haar Zeitgeist soms met visuele accentuering en regisseert haar optredens vaak.

de nieuwe compositie

‘Elisabeth’

Frieda over haar nieuwe compositie: ‘Met het vieren van Bruckners verjaardag grijpen we terug in de tijd. Zijn naam en de namen van zijn tijdgenoten zijn gangbaar en worden vaak met de term ‘componist’ geassocieerd. Ik wil me ervan bewust worden hoe ver we daadwerkelijk teruggaan en belde mijn grootmoeder Jorinde, mijn bron van informatie als het om het verleden gaat. Samen kwamen we achter het volgende: Toen de tweede symfonie van Bruckner tijdens de wereldtentoonstelling van 1873 in première ging, was mijn over-over-over-grootmoeder Elisabeth een jonge vrouw, ongeveer zo oud als ik nu.  Dat zijn 6 generaties en 5 generaties terug: 6. Elisabeth Schnorr von Carolsfeld (geb. Kerner) uit 1857 5. Maria uit 1885 4. Ingeborg uit 1910 3. Jorinde uit 1943 2. Svea uit 1966 1. Frieda uit 1996.’

  • Svea, de moeder van Frieda in de jurk van haar over-over-grootmoeder Maria, in het midden de zus van Frieda en rechts Frieda zelf.
  • Links Johanna (Maria’s zus), in het midden Maria (haar over-over-grootmoeder) en rechts Elisabeth (haar over-over-over-grootmoeder)

Mijn grootmoeder Jorinde kan zich niet veel meer herinneren van haar overgrootmoeder Elizabeth, behalve dat haar man jong was gestorven en dat ze haar 3 dochters als weduwe grootbracht. Met de rente van haar aandeel in de mijnen die haar familie bezat, konden de drie vrouwen zich een aantal reizen naar Italië veroorloven, destijds een luxe grote reis vanuit Saksen, Duitsland. Mijn eigen overgrootmoeder Ingeborg stierf een jaar nadat ik geboren was en ik ken haar ook alleen van verhalen die mij verteld zijn. Zal ik me deze verhalen over 50 jaar nog herinneren? En toch herinneren we ons de muziek van Bruckner die een tijd-overbruggende kracht heeft die zelfs boven de spanne van grootmoeders verhalen uit gaat. Dat is indrukwekkender dan ik besefte. Met het stuk ‘Elisabeth’ wil ik met behulp van de door de tijd-reizende kracht van muziek in contact treden met mijn over-over-grootmoeder. Ik wil haar vertellen over de dingen die enorm zijn veranderd, maar ook over de dingen die we wellicht gemeen hebben.

Om de tijd-overbruggende link die Bruckners muziek heeft gecreëerd in stand te houden probeer ik zo veel mogelijk structurele elementen over te nemen. Het stuk zal vier delen hebben.  

1. Moderato (mässig bewegt) Een deel waarin ik haar vertel over de, in c mineur, veranderingen die de planeet en de natuur hebben doorgemaakt in de afgelopen 150 jaar 

2. Andante (feierlich, etwas bewegt) Een deel waarin ik haar, in c mineur, vertel over hoe de rol van de vrouw in de maatschappij is veranderd

3. Scherzo (mässig schnell) Een deel waarin ik haar vertel over mijn beroep, in As majeur, het zijn van componist en hoe mijn zoektocht naar inspiratie vergelijkbaar moet zijn met die van componisten uit haar tijd, terwijl het beroep er heel anders uit is gaan zien

4. Trio (gleiches Tempo) Een deel waarin ik haar vertel over de mensen om mij heen, in c mineur, die uit allemaal verschillende hoeken van de wereld komen

Deze 4 ‘brieven’ zullen deels letterlijk op muziek worden gezet, maar ook deels puur muzikaal omgezet worden. Elisabeth zal worden uitgevoerd door een trombonekoor van 15 musici met Sebastiaan Kemner als eerste trombone. Deze instrumentkeuze zal bijdragen aan een klankkleur die aan Bruckners muziek herinnert. Samen met Jasmine Karimova en Pitou Nicolaes zal ik de gezongen delen van de brieven overdragen aan het publiek. Pitou en Jasmine zijn beide karakteristieke zangeressen/ componisten die met hun achtergrond in songwriting de voorstelling helpen de grenzen tussen genres te overbruggen om een wijder publiek aan te spreken. De tweede symfonie van Bruckner heeft door de vele vallende stiltes (schertsend ‘Pauzensymfonie’ genoemd) een sterk verhalende kwaliteit. Niet slechts narratief, maar ook vertellend. Dit aspect wil ik graag in mijn stuk weerspiegelen. Ook verschillende motieven, akkoordprogressies of ritmische cellen die voor mij karakteristiek zijn voor de symfonie zullen terugkeren om de link tussen toen en nu te versterken. Zal Elisabeth antwoorden?

het ensemble

Lonelinoise

Hedendaagse muziek lijkt in eerste instantie misschien ontoegankelijk, academisch of zelfs lelijk, maar achter de ruwe façade gaan zoveel krachtige emoties, boodschappen, sferen, affecten en ideeën schuil. Net als andere muziekgenres – en net als het leven zelf – kan het mooi, lief en troostend zijn, maar ook confronterend, ruw en gemeen. Lonelinoise vindt het belangrijk haar nek uit te steken en het onbekende te blijven verkennen, en af ​​en toe een muzikale bom te laten vallen. Lonelinoise is in 2020 opgericht door trombonist Sebastiaan Kemner en Vincent van Wijk en heeft als doel verschillende manieren te vinden om de wilde en wonderlijke klanken van moderne muziek over te brengen op haar publiek. Sebastiaan zal als mentor en leider van het trombonekoor, alle 15 trombonisten selecteren uit 4 verschillende jaargangen binnen het Koninklijk Conservatorium van Den Haag.,

de zangeressen

Pitou Nicolaes & Jasmine Karimova

Pitou had al vroeg interesse in muziek, eerst met een voorliefde voor klassieke muziek. Van haar tiende tot haar vijftiende zong ze in het Nationaal Kinderkoor. Pas na de middelbare school pakte ze de muziek weer op en deed ze auditie voor het Conservatorium van Amsterdam, de popopleiding. Solo ging ze vooral de poprichting op vooral in samenwerking met het Kobra Ensemble. Emotie gaat bij Pitou altijd boven techniek.

Jasmine Karimova is muzikant, schilder en actrice. Karimova is van Tadzjiekse afkomst, maar werd geboren in het Verenigd Koninkrijk en groeide op in Australië en Amsterdam. Ze spreekt Engels, Nederlands en Russisch en woont in Europa. Met een breed scala aan vaardigheden en talenten, heeft ze een caleidoscopische benadering van expressie.

favoriete youtube versie

Symfonie No. 2

Let op minuut 0.00 naar minuut 2.00; meteen hoor je een  goed voorbeeld van de door Bruckner ingelaste pauzes in deze symfonie. Haitink heeft een zwak voor deze symfonie en dat hoor je in deze heel vroege opname tijdens het Holland Festival.

Symfonie No. 2: Bernard Haitink Concertgebouworkest Holland Festival 1959 live